Πηγή: Eugene Khaldey / TASS
Τον Απρίλιο του 1944 ξεκίνησε η επιχείρηση για την απελευθέρωση της χερσονήσου από τους ναζί. Οι ιστορικοί υπογραμμίζουν τη μοναδικότητα αυτής της επιχείρησης και τη στρατιωτικοπολιτική της σημασία, που ήταν η δυνατότητα πρόσβασης του Κόκκινου Στρατού στα Βαλκάνια.
Η επιχείρηση που αποτελούσε το ένα από τα λεγόμενα 10 πλήγματα του Στάλιν, δηλαδή τις νικηφόρες επιθέσεις του Κόκκινου Στρατού μέσα στο 1944, ξεκίνησε στις 8 Απριλίου 1944 και ολοκληρώθηκε στα μέσα Μαΐου. Η γερμανο-ρουμανική στρατιά κατεστράφη ολοσχερώς και η ΕΣΣΔ ανέκτησε τον έλεγχο σε αυτή τη στρατηγικά σημαντική περιοχή.
«Ο αέρας, το χιόνι, η βροχή, ο λασπώδης πυθμένας... Οι στρατιώτες του Μηχανικού βουτηγμένοι ως τη μέση στο παγωμένο νερό έφτιαχναν γέφυρες. Μετά τις επισκεύαζαν καθώς είχαν καταστραφεί από τις θύελλες. Όλα αυτά συνέβαιναν υπό τους κανονιοβολισμούς και αεροπορικούς βομβαρδισμούς του εχθρού. Ένα τιτάνιο έργο...». Έτσι περιέγραψε ο στρατιωτικός ιστορικός και μέλος του Ινστιτούτου επιστήμης και έρευνας της Στρατιωτικής Ακαδημίας, Μπορίς Μποζεντόμοφ, στη διάρκεια της στρογγυλής τράπεζας με αφορμή την επέτειο της επιχείρησης, τις προσπάθειες των αντρών του Κόκκινου Στρατού για τη διάβαση του Σιβάς, του ρηχού κόλπου που χωρίζει τη βόρεια Κριμαία από το ηπειρωτικό τμήμα, όπου βρίσκονταν τα σοβιετικά στρατεύματα. Για τη διάβαση μέσω του κόλπου κατασκευάστηκαν γέφυρες με μήκος μεγαλύτερο από ενάμιση χιλιόμετρο.
Όπως τονίζουν οι ιστορικοί, οι Γερμανοί προσπαθούσαν απεγνωσμένα να κρατήσουν την Κριμαία. Παρότι τα γερμανικά στρατεύματα στην ξηρά ήταν μπλοκαρισμένα, στη χερσόνησο, ήδη από το φθινόπωρο του 1943 ο Χίτλερ είχε απορρίψει την εκκένωση των στρατιωτών του καθώς και εκείνων των συμμαχικών στρατευμάτων του.
Ο επιστημονικός διευθυντής της Ρωσικής κοινότητας στρατιωτικής ιστορίας, Μιχαήλ Μιαχκόφ, επισημαίνει ότι η σοβιετική διοίκηση αναγνώριζε και η ίδια την αναμφισβήτητη στρατηγική σημασία αυτής της επιχείρησης. Στη Γερμανία έλπιζαν πως οι στρατιώτες τους θα επαναλάμβαναν εκείνο που είχαν κάνει το 1941-1942. Ομμως, τότε οι ναζί είχαν χρειαστεί για την κατάληψη της Κριμαίας 250 μέρες, και η έφοδος της Σεβαστούπολης κράτησε 30 μέρες. Αντίθετα, τώρα, σοβιετικός στρατός απελευθέρωσε ολόκληρη την Κριμαία σε 35 μέρες, ενώ κατέλαβε τη Σεβαστούπολη μόλις σε 4.
Κρυφή συγκέντρωση
Παραμονές της επιχείρησης ο Κόκκινος Στρατός είχε εξασφαλίσει ποσοτικό πλεονέκτημα σε έμψυχο δυναμικό και μέσα. Αριθμούσε περίπου 470 χιλ. άντρες, εναντίον 200 χιλ. γερμανών και ρουμάνων στρατιωτών. Ωστόσο, προκειμένου να αξιοποιηθεί το πλεονέκτημα έπρεπε να συγκεντρωθούν κρυφά τα στρατεύματα στις δυο κατευθύνσεις προς τις οποίες ετοιμάζονταν τα πλήγματα, από την πλευρά του Περεκόπ (στο βορρά) και από το Κερτς (νοτιοανατολικά της χερσονήσου), χρησιμοποιώντας τα προγεφυρώματα που είχαν εξασφαλιστεί εκεί προηγουμένως σε βάρος του εχθρού.
Όμως, όπως τονίζει ο Μποζεμόντοφ, ο αντίπαλος καταλάβαινε ότι λόγω της αδυναμίας διεξαγωγής εκτεταμένης αποβίβασης στρατιωτών (ήταν αδύνατο να ριχτούν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες κρυφά), αυτές ήταν οι μοναδικές κατευθύνσεις από όπου αναμενόταν πιθανό χτύπημα, και ετοιμαζόταν να αποκρούσει την επίθεση. Παρόλα αυτά τα σοβιετικά στρατεύματα κατάφεραν να συγκεντρωθούν απαρατήρητα από τους Γερμανούς σε μεγάλους αριθμούς σε σχετικά μικρούς χώρους, και αυτό αφορούσε και ένα σώμα αρμάτων μάχης.
Διπλό χτύπημα
Το κυρίως πλήγμα εξαπολύθηκε από την πλευρά του Περεκόπ. Το δεύτερο, στην κατεύθυνση του Κερτς, το οποίο κατελήφθη στις 11 Απριλίου. Ο σοβιετικός στρατός διέσπασε τη γερμανική άμυνα και στις δυο κατευθύνσεις μέσα σε διάστημα λίγων ημερών και ο αντίπαλος άρχισε να υποχωρεί. Περί τα μέσα Απριλίου τα σοβιετικά στρατεύματα πλησίασαν στη Σεβαστούπολη. Δυο απόπειρες να διασπαστεί ο κλοιός δεν στέφθηκαν από επιτυχία και τότε άρχισε η προετοιμασία για τη γενική έφοδο. Αυτή ξεκίνησε στις 5 Μαΐου και τελείωσε στις 9 του ίδιου μήνα. Οι απώλειες Γερμανών και Ρουμάνων από την επιχείρηση ήταν 140 χιλ. άντρες, από τους οποίους οι μισοί αιχμαλωτίστηκαν. Οι απώλειες του σοβιετικού στρατού ήταν 17 χιλιάδες.
Όπως σημειώνει ο αρχισυντάκτης του περιοδικού «Στρατιωτική Κριμαία», Σεργκέι Τσενίκ, η κριμαϊκή επιχείρηση αποτέλεσε το «απόσταγμα» της πολεμικής εμπειρίας που είχε αποκτήσει ως τότε ο Κόκκινος Στρατός. Σύμφωνα με τον ίδιο, επρόκειτο για μια «επιχείρηση-ορόσημο», την οποία ακολούθησε μια σειρά από αλλεπάλληλες νίκες. Η επιχείρηση ξεχώρισε και για το γεγονός ότι ήταν σε υψηλότατο βαθμό μηχανοκίνητη, καθώς τα τμήματα του Κόκκινου Στρατού κινούνταν ορμητικά προς τα εμπρός με τους στρατιώτες να μην πραγματοποιούν σχεδόν καθόλου πεζοπορία.
Οι πύλες για τα Βαλκάνια
Την επιχείρηση απελευθέρωσης της Κριμαίας καθιστά ξεχωριστή και η ίδια η γεωγραφία της χερσονήσου, καθώς αυτή την παρομοίαζαν με απόρθητο μεσαιωνικό φρούριο το οποίο περικλείονταν απ’ όλες τις πλευρές από τάφρους με νερό. Ωστόσο τα σοβιετικά στρατεύματα κατόρθωσαν να κυριέψουν αυτό το φρούριο σε εξαιρετικά μικρό χρονικό διάστημα.
Όπως τονίζουν οι ιστορικοί, η συγκεκριμένη επιχείρηση άνοιξε στον Κόκκινο Στρατό τις πύλες για τα Βαλκάνια, ενώ οι μεγάλες απώλειες του ρουμανικού στρατού έπαιξαν ρόλο στο να εγκαταλείψει η χώρα αυτή, ύστερα από λίγους μήνες, τη συμμαχία με τη Γερμανία και να προσχωρήσει στην αντιναζιστική.
0 Σχόλια